Lezing: Ötzi, de ijsman

In 1993 kreeg ik de unieke gelegenheid om mee te helpen aan het onderzoek van de ijsmummie Ötzi, en begint mijn verhaal. Ik was toen 29 jaar en ik werd als applicatie manager Digitale Radiografie door mijn toenmalig bedrijf Agfa-Gevaert op “speciale missie” gestuurd naar de Universitätsklinik van Innsbruck (AT), waar toen het onderzoek op de mummie plaatsvond. Agfa had er een prototype machine om digitale röntgenbeelden te maken.

© Wim Van Riet

Ik mocht Ötzi met de nieuwe digitale apparatuur onderzoeken. Ik heb hem uit de diepvriezer zien halen en hem zien ontdoen van alle ijs.
Daarna heb ik 23 radiografieopnamen gemaakt voor het medisch onderzoek met o.a. een schedelopname, waarin duidelijk de hersenen te zien waren en een thoraxopname, waaruit de doodsoorzaak bleek.
Het was één van de meest indrukwekkende momenten uit mijn loopbaan! Vanaf het moment dat ik oog in oog stond met de man uit de kopertijd stond er geen rem meer op mijn interesse voor hem.

Beluister het fragment van “Weet ik veel” op Radio 1. 

De lezing

1° foto Ötzi, 19 september 1991
© Erika Simon

Op 19 september 1991 vinden twee Duitse wandelaars een ijsmummie in de Ötztaler Alpen. De mummie kreeg de naam Ötzi, naar de plaats waar hij gevonden was. Al snel bleek dat deze man een belangrijke vondst was … zelfs dé vondst van het jaar! Door de goede staat waarin de mummie zich bevond en aan de hand van zijn uitrusting die rondom hem werd gevonden, kon het leven van de man uit de steentijd – begin kopertijd – tot in detail worden gereconstrueerd.
In de lezing wordt onthuld waar Ötzi woonde, waaruit zijn bijzondere kledij bestond en waarmee hij zijn boog, pijlen, dolk en de koperen bijl heeft gemaakt, maar ook waarom we daaruit kunnen besluiten dat hij niet voorbereid was op zijn fatale reis in de bergen! Wat waren zijn laatste maaltijden en wat was zijn lievelingskost? Welke route heeft hij gevolgd? En … wat zocht hij in het gevaarlijke gebied bij de bergtop en hoe is hij gestorven? In de lezing worden de laatste 48 uren van Ötzi tot in het kleinste detail beschreven.

© Archeologisch museum Zuid-Tirol

Vandaag staat Ötzi nog altijd onverminderd in de belangstelling. Hij is dan ook het meest onderzochte lichaam ter wereld. Wil je weten welke bloedgroep hij had of aan welke ziekten hij leed? En of hij nog afstammelingen heeft vandaag de dag? Of heb je altijd al eens een gastroscopie willen zien op een 5300 jaar oude patiënt?
Ötzi had meer dan 60 tattoos op zijn lichaam en we gaan na of die dienden als versiering of dat ze andere doeleinden hadden.

© Archeologisch museum Zuid-Tirol
© Archeologisch museum Zuid-Tirol

De rode draad van ’t verhaal speelt zich af in de Alpen van Zuid-Tirol. Ik praat over bergbeklimming, afsmeltende gletsjers en vergelijk het klimaat van 5000 jaar geleden met dat van 30 jaar terug en dat van nu.
Het wordt allemaal getoond met film en foto’s.

Ondertussen hebben ongeveer 500 wetenschappers Ötzi de voorbije jaren bestudeerd. Gebruikmakend van de nieuwste technologieën worden er op regelmatige basis nog verrassende ontdekkingen gedaan.
Ik volg alles op de voet op en pas regelmatig mijn lezing aan met de nieuwste weetjes en onderzoeken. Hij is het oudst bewaarde lichaam ter wereld en dat maakt hem zó bijzonder.

—————————

© Wim Van Riet

Ötzi is altijd een dankbaar onderwerp geweest om over te vertellen. Iedereen heeft over hem gehoord, zij het misschien via andere namen zoals: Iceman, Similaun man, Man from Hauslabjoch, Tyrolean Iceman en Hauslabjoch mummy. In Italië zal je al eens meer de naam Mummia del Similaun horen.
Ik breng een mooi verhaal, historisch correct, met een vleugje humor.
Tenslotte toon ik nooit gezien beeldmateriaal, nl. de digitale X-ray beelden van het onderzoek – door mezelf genomen en geoptimaliseerd – waarop duidelijk de doodsoorzaak te zien is.

Lezing boeken

Dat kan hier.
Lezing: Ötzi, de ijsman
Mobiel: 0471 491016
E-mail: [email protected]

Duur van de lezing: 90 min.
Benodigdheden: beamer, scherm, verduisterde zaal, eventueel micro indien nodig.

Recensies / Reviews

Wil je zelf een recensie achterlaten? Dat kan hier.

Zeer boeiende en interessante uiteenzetting.
Hartelijk bedankt! Top!

Liliane Lintermans – Markant St Jan Berchmans – Mechelen, september 2022

Dag Wim
Inmiddels al enkele dagen geleden maar wil u graag laten weten wat ik ervan vond.
Voor mij was het zeker leerrijk en fascinerend hoe zo een ontdekking alle soorten onderzoeken en bevindingen kan teweegbrengen. Ik herinnerde mij ook enkele beelden die toen in 1991 werden getoond op TV of tijdschriften.
Uw interesses en passie waren duidelijk te voelen en voor mij was het aangenaam gebracht.
Ik heb genoten.

Rita Verheyden – Markant St Jan Berchmans – Mechelen, september 2022

Dag Wim
Amai, ik was serieus onder de indruk van jouw zeer boeiende lezing over Otzi! Ik heb 1,5 uur geboeid zitten luisteren zonder concentratieverlies, en dat gebeurt zelden! Fantastisch dat je dit uniek project hebt kunnen ervaren. De manier waarop je je verhaal vertelde, kan alvast een inspiratiebron zijn voor een breed publiek! Ook de presentatie was zeer professioneel, de locatie was super, de akoestiek evenzeer…!
Nog veel succes en tot ziens,

Marie-Claire L. – GC ’t Blikveld – Bonheiden, maart 2022

Dag Wim
Wat heb ik genoten gisterenavond. Ik droeg, zoals je weet, Ötzi al een warm hart toe, dat doe ik nu nog meer. Dat jij je ook amuseert tijdens de lezing, was echt duidelijk. Je vertelt zo passioneel, dat je merkt dat het echt “van binnen” komt. En dat slaat over op de luisteraars.
Ik heb je website doorgemaild naar een aantal Oost-Vlaamse collega’s, misschien komt daar nog wat van 😊.
Van harte bedankt

Solange De Groote – Bibliothecaris – Bonheiden, maart 2022

Dag Wim
Goede morgen
Hopelijk heb je gisteren in het Blikveld cafeetje nog kunnen napraten.
DANK je wel om ons gisteravond mee te nemen in jouw verhaal over Ötzi. Super vlot gebracht, onderbouwd met wetenschappelijke kennis en feiten én met een vleugje humor. Je mag ervan op aan dat je gisteren je verhaal verteld hebt voor zeker 120 deelnemers!
Nog goed nagenieten

Sofie Verschueren – Avansa regio Mechelen – Bonheiden, maart 2022

Héél interessante en boeiende lezing gebracht door een zeer vlotte en gedreven spreker.

Dominique, Ilse en Griet – Isabella Brant Kring – Antwerpen, februari 2022

Dag Wim,
De dames van onze Isabelle Brant Kring waren heel opgetogen over jouw voordracht. Boeiend, mooi en heel aangenaam gedocumenteerd, een onderwerp dat de meesten onbekend was, veel interessante topics met een vrolijke toets tussendoor waar we veel uit konden leren.
Jij geeft graag je voordracht, wij luisteren graag en leren graag wat bij. Iedereen had echt een goed gevoel nadien.
Ik wens je het allerbeste toe voor je verder onderzoek en voor je drive bij het geven van voordrachten.
Hartelijke groet

Anne Van de Perre – Bestuurslid Isabella Brant Kring – Antwerpen, februari 2022

Beste Wim,
Uw lezing heeft mij heel erg geboeid. Ik wist heel weinig over het onderwerp en voel het als een verrijking dat ik er nu meer over weet.
De manier waarop u het gebracht heeft, nl:  overzichtelijk, gestructureerd, duidelijk gesproken en vooral met zoveel enthousiasme maakt dat het niet alleen heel boeiend was om te volgen maar ook beter zal blijven “hangen”.
Vriendelijke groeten

Sophie Schelkens Commeyne – Isabella Brant Kring – Antwerpen, februari 2022

Mijnheer Van Riet,
Ik heb met volle teugen genoten van uw voordracht.
U vraagt, wat er beter kan. Wat de voordracht betreft eigenlijk niets.
Misschien kan u iets meer nadruk leggen op het feit dat de digitale röntgen in België is ontstaan, nu over heel de wereld gebruikt wordt. We zijn niet voldoende trots op ons kunnen en véél te bescheiden.
Groeten

Martine de Wolf – Isabella Brant Kring – Antwerpen, februari 2022

Opgebouwd als een thriller, didactisch en wetenschappelijk onderbouwd zonder te moeilijk te worden, en gebracht met veel enthousiasme.
De aanwezigen hingen 1,5u aan je lippen…bedankt Wim!

Peter Van der Jeught – Voorzitter Bergstijgers Antwerpen – Deurne, november 2021

Dag Wim,
Heel boeiende lezing! Vlot en duidelijk gebracht, levendige illustraties.
Wij hebben er van genoten, bedankt.

Piet Vuylsteke – Ontwerper digitale beeldverwerking Ötzi – Deurne, november 2021

Toon meer recensies ↓

Bedankt Wim voor de leuke avond met jouw boeiende lezing over Ötzi met de nodige grappige kwinkslag. We hebben werkelijk genoten en weer nieuwe zaken bijgeleerd.
Met vriendelijke groeten

Assia en Bart Van der Auwera – Wintertuin SUI – O.L.V.-Waver, oktober 2021

Dag Wim,
Het was voor ons een meer dan geslaagde avond, met daarbij de sfeer van de Alpenzaal (!) in de Wintertuin van de Ursulinen. Hartelijk dank!

Annemie Gommers – Ondervoorzitster Davidsfonds O.L.V.-Waver, oktober 2021

Héél fijne en spannende lezing gisterenavond, blij dat we erbij konden zijn. CSI op de tv had er niets tegen.
Veel succes nog en bedankt!

Mr. & Mrs B. Pask-de Cleer – Bib. Couwelaar – Deurne, oktober 2020

De lezing was de perfecte balans tussen wetenschappelijk correct en de juiste dosis humor. Schitterend gebracht!

Bart Happaerts – Chairman CultuurMolen vzw Mechelen, februari 2020

Dag Wim,
Nog eens een dikke merci voor gisteren. Het was echt superboeiend en heel aangenaam gebracht!
Groetjes, Katja

Facebook: Ötzi en Wim waren er helemaal klaar voor! Dankjewel Wim Van Riet voor deze boeiende en vaak ook grappige lezing over ‘den Ötzi’!

Katja Vander Poorten – Programmator CultuurMolen vzw Mechelen, januari 2020

De lezing over Ötzi, de ijsman is grappig, goed onderbouwd en leuk om te horen. Een aanrader!!

Peter Van Gelder – Via Via Joker Reiscafé – Mechelen, januari 2020

Beste Wim,
Wij vonden het een zeer leerrijke en fijne voordracht! Je hebt dit zeer boeiend weten voor te stellen. We hebben het spannende en enthousiaste gevoel dat de wetenschappers toen hadden ook kunnen ervaren!

Ann Meurrens – Voorzitster Ladies Leuven, oktober 2019

Hallo Wim,
Zoals ik je ter plaatse al heb gezegd was deze voordracht in één woord “fantastisch”! Gisteren hadden wij onze vergadering “Groot Bestuur” en ook hier waren er enkel lovende woorden: zéér interessant en er wordt nog steeds nagepraat over “onze Ötzi”.
Ik zou zeggen Wim, doe zo voort.
Groetjes en wie weet, tot ziens.

Chris Kusseneers – Secretaris OKRA Sint Jan Berchmans Mechelen, oktober 2019

Hallo Wim,
Toevallig, maar ik heb zelf enkele jaren “methodologie”-onderricht gegeven aan kandidaat lesgevers. Dus mag ik misschien een kleine evaluatie geven van uw voorstelling. In dit geval zelfs leuk om het te doen.
Uw voorstelling was op alle gebied “af”. Uw houding, kledij, taalgebruik, de gebruikte middelen en hun specifieke inhoud, dat alles was pico bello. Dus …… proficiat met uw voorstelling en dit op alle gebied.

Philippe Driesens – Voorzitter OKRA Sint Jan Berchmans Mechelen, oktober 2019

Beste Wim,
Fijn te horen dat je je geamuseerd hebt. De presentatie was uitstekend. Met massa’s informatie die mooi geïllustreerd werd en nooit verveelde. Mede in naam van de club nogmaals dank.

Dirk Van Oevelen – Voorzitter Fifty-One Club – Faculty Club Leuven, september 2019

De vondst van de eeuw: een gevriesdroogde mummie uit de vroege kopertijd. Vele wetenschappers, waaronder voordrachtgever Wim Van Riet, werkten onder gepaste labo-omstandigheden jarenlang aan het onderzoek. Een schat van informatie over de leefwijze en de gezondheid van Ötzi en de uiteindelijke doodsoorzaak werden blootgelegd.
Op 16 mei bracht Wim een boeiend en goed gedocumenteerd verhaal aan een talrijk en zeer geïnteresseerd publiek.
Lezing gemist? Geen nood, twee bestuursleden van OKRA Sint-Jan Berchmans Mechelen woonden onze lezing bij. Ze waren zo enthousiast dat ze Wim Van Riet meteen boekten voor hun vereniging.

Gerda De Voght – Secretaris Davidsfonds Willebroek, mei 2019

Beste Wim,
Via deze weg wil ik je nog eens van harte bedanken.
Het was werkelijk schitterend: iedereen hing aan je lippen.
Bedankt, en tot ziens,
André

Dr. A. Van Steen – Ondervoorzitter  Koninklijke Geneeskundige Kring Leuven, september 2017

Toon minder recensies ↑

Leuke weetjes

Maffia: Blijkbaar zou er ooit een ontvoeringspoging geweest zijn op Ötzi. Prof. Dr. Konrad Spindler, Hoofd internationaal team onderzoek ijsman, heeft ooit verteld dat hij aan het werk was in zijn labo in Innsbruck (AT), toen er op een bepaald moment twee Italianen voor de deur stonden in een perfecte outfit die je kan verwachten van de Italiaanse maffia. Ze hadden “zogezegd” een brief van de Italiaanse president bij zich, waarin de opdracht gegeven werd om het lichaam te komen ophalen en het naar Italië te brengen. Spindler weigerde het lichaam mee te geven. Hij bleef er achteraf nog altijd van overtuigd, dat het de maffia was die het lichaam wou meenemen om er nadien losgeld voor te vragen.

Vloek op Ötzi: Net zoals bij Toetanchamon “hoort” er ook een vloek op Ötzi te rusten. Er zijn enkele betrokken mensen, waaronder Prof. Spindler, kort na de ontdekking overleden. Ook de vinder van Ötzi is verongelukt. Hij viel in een ravijn en werd pas acht dagen later bevroren en ondergesneeuwd teruggevonden. Alois Pirpamer, de vroegere eigenaar van de Similaunhut, die bovendien Ötzi’s lichaam heeft vrijgemaakt uit de gletsjer, is gestorven op 19 september 2011, exact dag op dag 20 jaar na de ontdekking van de ijsmummie.

Vandaag de dag worden er nog steeds stalen van Ötzi genomen. Hiervoor wordt de mummie regelmatig voor een korte periode uit de diepvries gehaald. DNA onderzoek was bvb. 10 jaar geleden ondenkbaar om uit te voeren, terwijl dat vandaag systematisch wordt gedaan. Momenteel denkt men ongeveer 90% van Ötzi’s verhaal te kennen, maar wie weet waar we over 10 jaar op technologisch vlak staan en welke geheimen er nog zullen onthuld worden?

© Archeologisch museum Zuid-Tirol

De mummie in het Museum
Sinds 1998 is de mummie gehuisvest in een speciaal ontworpen koude cel in het Zuid-Tirol Museum van Archeologie in Bolzano (IT). De koude cel simuleert de gletsjeromstandigheden. De mummie weegt ongeveer 13 kg, is 1,54 m lang en ligt op precisieschalen bij -6 °C en 99% vochtigheid. Ze is zichtbaar voor het publiek via een klein venster en wordt regelmatig met steriel water bevochtigd om uitdroging te voorkomen.

Nieuws

Geplande lezingen Ötzi, de ijsman